“میشل لیزنبرگ” در حاشیه برگزاری کنگره مشاهیر کرد در سنندج در اظهاراتی با اشاره به ارتباط تنگاتنگ زبان فارسی و کردی، ادبیات کلاسیک کردی را بخشی از تمدن ایرانی دانست و تاکید کرد عدم ثبات در مناطق کردنشین، جامعه کردی را تحت تاثیر قرار داده است.

خبرنگار کورد هوال با میشل لیزنبرگ، پژوهشگر زبان و ادبیان کردی از کشور هلند که به کردی کرمانجی هم مسلط است مصاحبه ای ترتیب داده که در ادامه می خوانید:

جناب آقای لیزنبرگ، نظر شما در خصوص کنگره مشاهیر کُرد چیست و چه ارزیابی از پنل‌های تخصصی آن دارید؟

از برگزارکنندگان آن تشکر می‌کنم. حقیقتا فعلا در حال بررسی و ارزیابی کنگره و پنل‌های تخصصی آن و جمع‌اوری اطلاعات دقیق‌تر در مورد آن هستم. در پنلی که من شرکت کردم و موضوع آن ادبیات و تاریخ کردی بود، از نظرات دیگران استفاده کردم و به نظرم جلسه مفیدی بود. در مجموع باید بگویم که به نظرم کنگره بسیار مهم و مفید بود.

 

شما به عنوان یک کُردشناس، وضعیت و جایگاه کردها را در ایران چگونه ارزیابی می‌کنید؟

پژوهش در مورد وضعیت و جایگاه کردها و زبان کردی در ایران، موضوع بسیار جالبی است. ایران نه تنها یک دولت است و در عین حال که در قدیم، یک امپراتوری بزرگ بود، (منظورم یک امپراتوری فارسی به مفهوم زبان و ادبیات)؛ همزمان یک مهد تمدن فرهنگ و زبان فارسی نیز است. شاید بدانید که مثلا در اروپا، یک تمدن لاتینی وجود دارد و یا در هند تمدن سانکسریت؛ اما تمدن فارسیِ ایران تا قلب اروپا و آلبانی نیز پیش رفته است. می‌توان با قاطعیت گفت که تمام امپراتوری عثمانی، هندوستان و آسیای مرکزی تحت تاثیر این فرهنگ هستند. چون فارسی به الگوی زبانی و ادبی در این امپراتوری تبدیل شد، لذا زبان‌های کردی و ترکی و دیگر زبان‌ها از آن تاثیر گرفتند.

در نتیجه ارتباطات تنگاتنگی بین این زبان‌ها و زبان فارسی ایجاد شد. مثلا اگر به «مم و زین» (یک کتاب حماسی و عشقی) اثر احمد خانی دقت کنید، این کتاب پر از کلمات فارسی است یا اگر به کتاب نظامی گنجوی رجوع کنید، مشاهده می‌کنید که این کتاب نیز تصویری بسیار زیبا از فرهنگ فارسی را ارائه می‌دهد. همچنین لیلی و مجنون نمونه بارز و مصداق کامل سخن من است. در کل باید گفت ادبیات کلاسیک کردی بخشی از این تمدن ایرانی است.

اما به تدریج در طول تاریخ، زبان‌هایی مانند آلبانیایی، بوسنیایی و حتی ارمنی که متاثر از فرهنگ فارسی بودند مسیر استقلال را طی نمودند. اما همچنان برای درک ادبیات کلاسیک کردی، دانستن ادبیات غنی فارسی ضروری است.

 

وضعیت و جایگاه فرهنگی کردها در ایران و مقایسه آن با سایر کشورهای منطقه، چه نتایجی به همراه دارد؟

خب باید بگویم که این مقایسه کمی دشوار است. به خصوص آنکه من تازه به ایران آمدم و شناخت خوب و دقیقی ندارم. ولی مثلا در کنسرت شهرام ناظری، متوجه شدم وی در عین کُرد بودن، ایرانی است؛ یعنی ترکیبی از هر دو سنت فرهنگی را دارد. در کل باید بگویم که ایران، مانند ترکیه و عراق نیست.

 

چه عوامل و شاخص‌هایی در ارتقای جایگاه قوم کُرد موثر هستند؟

باید بگویم که کردها باید بدانند که در عین حال که یک سنت فولکلوریک و شفاهی دارند، یک سنت ادبی و مکتوب و مدرن نیز دارند. همچنین به تدریج می‌بینیم که در کشورهای مختلف، حقوق فرهنگی کردها به رسمیت شناخته می‌شود. به عنوان مثال، به تدریج بحث زبان کُردی در مدارس مطرح و تدریس و اموزش آن بهتر می‌شود و من فکر می‌کنم در این حوزه گام‌های خوبی برداشته شده است. در حوزه آموزش عالی قبلا در دانشگاه‌های این کشورها رشته کردی وجود نداشت، اما الان در برخی از دانشگاه‌ها رشته کردی وجود دارد.

 

ثبات امنیتی و سیاسی به عنوان یک عامل تقویت جایگاه کردها، چگونه می‌توانند موثر باشند؟

متاسفانه و مخصوصا در گذشته، خشونت بیشتری در جامعه کردی را شاهد بودیم. به خصوص در کردستان عراق و در زمان حزب بعث و صدام حسین. این را به عنوان نمونه گفتم که بدانید خشونت، عامل توسعه‌نیافتگی است و متاسفانه امروزه هم خشونت‌هایی در جامعه کُردی وجود دارد که با زندگی مسالمت‌آمیز همخوانی ندارد. البته با توجه به اینکه در مجموع وضعیت جهان در ثبات لازم را ندارد، ثبات در مناطق کردنشین نیز کمیاب شده است، اما امیدوارم فضای آرام، حاکم شود.

 

تاثیر خشونت و افراطی‌گری و فعالیت گروه‌های مسلح را بر توسعه‌نیافتگی فرهنگی مناطق کردنشین و عدم پیشرفت فرهنگ کُردی را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

خب، پاسخ به این سوال دشوار است. مایل هستم به ۲۷ سال پیش و حوادث کردستان عراق اشاره کنم که بعد از جنگ خلیج فارس در سال ۱۹۹۱ شرایط مناسبی برای کردها ایجاد شد. اما گروه‌های مختلف کُردی با همدیگر به جنگ و خشونت پرداختند و جنگ داخلی ایجاد شد. همین رخدادهای تلخ، تأثیر منفی زیادی بر توسعه منفی کردستان داشتند. این جنگ داخلی، مانع اتحاد کردها با یکدیگر شد. من چون به آنجا هم سفر کرده‌ام، می‌توانم با قطعیت بگویم که این خشونت خطری بزرگ است.

 

چه عواملی بر بهبود وضعیت فرهنگی کردها موثر هستند؟

در مورد وضعیت کلی فرهنگ، اقداماتی مانند برگزاری این کنگره، می‌تواند در شناسایی فرهنگ کردها بسیار موثر باشد. چون به نظر من این موضوع، بسیار مهم است. علیرغم وجود یک سری مسائل سیاسی و معضل گروه‌های مسلح باید بگویم پتانسیل فرهنگی خوبی وجود دارد که می‌توان روی آن کار کرد.

همچنین باید بگویم که کردها به عنوان یک قوم در عین داشتن اشتراکات زبانی و فرهنگی، دارای ویژگی‌های زبانی و فرهنگی خاص خود با ایران نیز هستند. آنها یک سنت آموزش و فرهنگی کلاسیک را نیز دارند که تجربه خوبی است و من در سخنرانی خودم به موضوع ادبیات کلاسیک اشاره کردم. شخصیت‌هایی مانند احمد خانی، علی ترماخی، ملا محمود بایزیدی و بسیاری دیگر افرادی شاخص هستند که در این حوزه، آثار متعددی را منتشر کرده‌اند و باید در مورد این آثار مطالعه کرد.

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

√ کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
√ آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد


قالب وردپرسدانلود رایگان قالب وردپرسپوسته خبری ایرانیقالب مجله خبریطراحی سایتپوسته وردپرسکلکسیون طراحی