در دو قسمت قبلی خواندیم که جوهرگرایی گفتمان ک.ج.ک-پ.ک.ک مواضع خصمانه مقابله با اسلام را با اتخاذ رویکردی ابزاری جهت تشکیل اسلام کردی رها کرد و یک موضع آشتی جویانه نسبت به اسلام به عنوان عنصر جنبش کردی در پیش گرفت؛ به شرطی که این اسلام یک ابزار توجیهی و کارکردی (برای پ.ک.ک) باشد.

همچنین خواندیم که برنامه پ.ک.ک برای ایجاد یک خودبودگی ملی و آزاد شده کرد با این هدف است که مردم کرد و اسلام را در هم هضم کند و فضای فرصتی را ایجاد نماید که از طریق آن نخبگان کمالیست و پ.ک.ک با برادری سکولار نسبت به همدیگر، در یک راستا قرار گیرند.

«برخلاف دیگر جوامع که براساس روایت خود از اسلام تشکیل شدند، کردها روایت خاص خود از اسلام ایجاد نکردند و در نتیجه، نهادهای آن از طریق شیوخ و سیدها عربی شد. کردها از لحاظ اجتماعی گسستی رادیکال از ایدئولوژی ملی و جوهری خود را تجربه کردند و شدیدا تحت سلطه بیگانه قرار گرفتند. این امر سبب شکاف‌های عمیق در جامعه کردی شد و مانع اتحاد آنها گشت».

در دوره حکومت حزب عدالت و توسعه، یک تغییر رادیکال بی ترتیب در زبان سیاسی پ.ک.ک رخ داد و خود را از طریق تاکید بر کلمه «دموکراسی» نمایان ساخت. این واقعیت که اوجالان در زندان بود، یک عامل قاطع در توضیح این تغییر بود. از زمانی که نهادهای کمالیست به عنوان مهمترین محل قدرت در دستگاه دولتی تعیین شدند، حزب عدالت و توسعه به عنوان یک حزب جدید و حاکم در دولت به طرفداری از طریقت‌ها و اسلامگرایان سیاسی فریبکار و مضر برای ماهیت سکولار دولت متهم شد. اصلاحات دموکراتیک، در زمینه آزادی دینی، به ویژه رفع ممنوعیت حجاب، مورد حمایت  پ.ک.ک و حزب جامعه دموکراتیک (د.ت.پ: شاخه وقت و قانونی سیاسی پ.ک.ک) قرار نگرفت. اعضای این حزب در پارلمان به صورت مکرر از نیروهای سکولار دعوت کردند آنها را به عنوان هم پیمان علیه اسلامگرایان در مسئله لائیک بودن تلقی کنند. آنها تاکید کردند خودشان و کمالیست‌‎ها نسبت به اسلام سیاسی که حزب عدالت و توسعه نماینده آن معرفی می‌شد، احساس مشترکی دارند. این گفتمان ضد حجاب، در طی زمان تغییر یافته و حزب دموکراتیک خلق‌ها (ه.د.پ) در طی دو دوره انتخابات نامزدهای باحجاب را به میدان آورد! 

وقتی مشخص شد حزب عدالت و توسعه مهمان و موقتی نیست، بلکه در قدرت خواهد ماند و برای راه حل دموکراتیک مسئله کرد از طریق به اصطلاح «ابتکار دموکراتیک» در اواخر سال ۲۰۰۹ گام‌هایی برمی دارد، پ.ک.ک مخالفت خود نسبت به این حزب را نرم کرد؛ انعکاس این نرمش در خودداری پ.ک.ک از پیوستن به اعتراضات پارک گزی در سال ۲۰۱۳ دیده می‌شود که اعتراض طرفداران محیط زیست علیه شهرداری کلانشهر استانبول برای ساختن یک مرکز خرید در پارک گزی تاکسیم بود و سپس به قیامی علیه حکومت حزب عدالت و توسعه در تابستان ۲۰۱۳ تبدیل شد. در راستای فراز و نشیب‌های این روند به اصطلاح صلح، پ.ک.ک از اسلام به عنوان عنصری ابزاری برای ملت سازی کرد استفاده نمود. علیرغم اقدامات اسلام هراسانه، بعضا مشاهده شد که ک.ج.ک- پ.ک.ک و شاخه‌های سیاسی و قانونی آن، به مراسم‌های نماز جمعه مدنی در بیرون از مساجد رسمی و با امامت جماعت غیرحکومتی روی آوردند و حتی به کردی نیز دعا نمودند، اقدامی شبیه کمالیست‌ها در سکولار نمودن اسلام از طریق ملی کردن آن. پ.ک.ک از اصطلاحا اسلامی مانند مومن، منافق و منکر استفاده نمود و در نوشته‌های سیاسی خود محتوای این کلمات را برای استفاده ابزاری و ایدئولوژیک بکار می‌برد. این رویکرد سازشگرانه نسبت به اسلام در تبلیغات انتخاباتی صلاح الدین دمیرتاش رهبر مشترک حزب دموکراتیک خلق‌ها در سال ۲۰۱۵ انعکاس یافت که به پیمان مدینه و سعید نورسی دانشمند مشهور کرد اسلامی نیز اشاره داشت.

کنگره اسلام دموکراتیک، اوج «احساسات گرم و ابزاری» ک.ج.ک- پ.ک.ک نسبت به اسلام بود که در ۱۰ و ۱۱ مه سال ۲۰۱۴ در دیاربکر و با پیام اوجالان برگزار شد. اوجالان در پیام خود برای کنگره، «برادران معتقد» خود را خطاب قرار داد و وظیفه‌ای را به آنها سپرد. این رسالت برای ایجاد یک اسلام آلترناتیو برای اسلام ایرانی و اسلام عربستان سعودی و ایجاد یک جایگاه مشروع برای ناسیونالیسم کرد در چارچوب مراجع اسلامی بود. این کنگره با قرائت قرآن آغاز شد. گفتمان سیاسی چندفرهنگی با ارجاع به سند پیمان مدینه در عصر پیامبر توجیه شد که در آن دوره مقررات زندگی مسالمت آمیز و دفاع مشترک مسلمانان و یهودیان جامعه شهر مدینه علیه متجاوزان از طریق توافق مشترک طرفین را مشخص می‌کرد. بنابراین، محور اسلامی به مخرج مشترک روند صلح مشترک اوجالان و رجب طیب اردوغان رهبر حزب عدالت و توسعه تبدیل شد و در انتخابات هفتم ژوئن ۲۰۱۵ مورد حمایت گسترده اسلامگرایان کرد قرار گرفت؛یک ترکیب مهم که به نظر می رسید به ترکیب بسته سیاسی-ایدئولوژیک پ ک ک – ک.ج.ک اضافه شد و باید منتظر عواقب آن بود. کافیست بگوییم جنبش ناسیونالیست کرد اکنون از یک حمایت قوی حمایت اسلامگرایان برخوردار بود و برای رای کردهای مذهبی بایستی با حزب عدالت و توسعه رقابت می‌کرد. ماهیت ضعیف حمایت انتخاباتی از ه.د.پ در دو انتخابات عمومی پی در پی در سال ۲۰۱۵ این حزب را در برابر آرای کردهای مذهبی شکننده نمود. رهبری ک.ج.ک- پ.ک.ک در روند تبدیل شدن به یک جنبش توده‌ای کرد دیگر نتوانستند علنا گفتمان ضد اسلامی بر زبان بیاورند. در نتیجه، می‌توانیم انتظار داشته باشیم اعتبارنامه ناسیونالیستی کردها در چارچوب اصطلاحات اسلامی ابزاری توجیه شود. این ابزارگرایی در میان مدت شاید به یک عنصر محلی ساختاری برای گفتمان سیاسی ک.ج.ک-پ.ک.ک در برابر رقبای مطرح همچون حزب الله، طریقت‌های صوفی و حزب عالت و توسعه در فضای اجتماعی و سیاسی تبدیل شود.  

 

 

 

 

 

 

 

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

√ کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
√ آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد


قالب وردپرسدانلود رایگان قالب وردپرسپوسته خبری ایرانیقالب مجله خبریطراحی سایتپوسته وردپرسکلکسیون طراحی