نوشته: شاخوان شورش

در جریان رفراندوم غیر قانونی اقلیم کردستان در سال ۲۰۱۷، ایران، ترکیه و عراق این همه‌پرسی را غیرقابل قبول دانستند و حتی سازمان ملل و کشورهای غربی نیز از آن حمایت نکردند.

کوردهوال/ پس از قیام مردم عراق علیه صدام حسین در سال ۱۹۹۱، هر دو حزب اتحادیه میهنی کردستان (یکیتی) و حزب دموکرات کردستان (پارتی) با استفاده از نیروهای شبه نظامی، قدرت خود را به جامعه کُرد تحمیل کردند. سپس جنگ داخلی، منطقه کردستان را به دو منطقه زرد و سبز تبدیل نمود. در سال ۲۰۰۳، هر دو حزب با همان ذهنیت ثروت‌اندوزی به یک توافق استراتژیک بین خود رسیدند و قدرت انحصاری را تا سال ۲۰۱۳ بین خود تقسیم کردند. در طی این دوره مردم تحت ستم و فساد و تبعیض این دو حزب به ستوه آمدند.

یک درخواست جدی برای پایان دادن به ریاست مسعود بارزانی مطرح شد و در همان حال مردم خواهان تغییر سیستم سیاسی شدند. این درخواست مردمی، نقض مستقیم خط قرمز خانواده بارزانی بود. این خانواده هزاران نفر را قربانی منافع خود در طی جنگ داخلی دهه نود کرده بود. عزل مسعود از قدرت و تغییر سیستم سیاسی می‌تواند به تقویت پارلمان و تضعیف ریاست اقلیم منجر شود و این در واقع انفجاری بالقوه برای سلطه و قدرت این خانواده خواهد شد.  

این خانواده طی چندین دهه سلطه خود را حفظ کرده است، اما اکنون منافع و قدرت آن در خطر قرار دارد و با آینده‌ای نامعلوم مواجه است. لذا به دنبال راهی برای خروج بر آمد و بر منافع حیاتی خانواده تمرکز نمود، یک حرکت تاکتیکی انحرافی ایجاد کرد تا چشم‌انداز تغییر سیستم را به حفظ منافع چندگانه خود تبدیل نماید. برگزاری یک همه‌پرسی کارت نجاتی بود که می‌توانست بحث روز را تغییر دهد. بنابراین، این خانواده پارلمان را تعطیل و همه‌پرسی را به نام منافع ملی تحمیل کرد. اما خانواده بارزانی با تکبر همه‌پرسی مردمی ‌سال ۲۰۰۵ را نادیده گرفت. معمولا وقتی احزاب سیاسی با بحران سیاسی و اقتصادی مواجه می‌شوند و خواهان تغییر سیاسی هستند خواهان سازش سیاسی هستند نه این که پارلمان را ببندند و یا همه‌پرسی را بر سرنوشت مردم تحمیل کنند؛ در حالی که شرایط کلیدی را نادیده گرفته‌اند.

این خانواده برای حفظ منافع شخصی خود در گذشته نیز بدون هیچ تردیدی از ارتش‌های ترکیه و عراق درخواست کمک کرده است. بنابراین، چرا باید اکنون بر اقلیم سلطه داشته باشد؟ چرا باید به تغییری سیاسی تن هد که سبب حذف آن خواهد شد؟ خانواده بارزانی قبلا هرگز چنین کاری نکرده است، لذا اکنون نیز نمی‌خواهد چنین کند. چرا باید حاضر باشد به خاطر دموکراتیک کردن اقلیم منافع خود را قربانی کند؟ بنابراین در مقابل تغییر سیستماتیک ایستاد و با قاطعیت عمل نمود، جدایی بین دو حزب را تقویت نمود که به تقویت خط مناطق زرد و سبز منجر گشت.

 به همین خاطر، خانواده بارزانی همه‌پرسی جدل برانگیز را در سال ۲۰۱۷ مطرح ساخت و کسی این قضیه را هدایت کرد که دوره قانونی ریاستش تمام شده بود. احزاب سیاسی ضعیف که معمولا از آن خانواده تبعیت می‌کردند بدون انتقاد و یا مقاومت همه‌پرسی را تایید کردند.

در حالی که منافع ملی در همه‌پرسی وجود نداشت و در عین حال دوستان کردها نیز توصیه می‌کردند همه‌پرسی برگزار نشود، سرانجام مشخص شد همه‌پرسی موفق نمی‌شود اما خانواده بارزانی با کله شقی اصرار کرد برگزار شود و هیچ گونه مخالفت و انتقادی را قبول نکرد. بارزانی دقیقا از آنچه انجام می‌داد آگاه بود و با تبعات قانونی و توافقات دوجانبه اقلیم کردستان و بغداد نیز آشنا بود اما هدف استراتژیک خود را بدون تردید ادامه داد. چون همه‌پرسی در واقع برای انکار وجود بحران‌های سیاسی و اقتصادی و رد مخالفت با حاکمیت این خانواده بود.  خانواده بارزانی خوب می‌دانست همه‌پرسی استقلال، بازی با احساسات مردم است و مردم را نیز به مسیر غلط هدایت می‌کنند اما خواسته‌های مردم در مقایسه با منافع خانوادگی بارزانی ارزشی نداشت. چون برای این خانواده هدف، وسیله را توجیه می‌کند. همان طور که انتظار می‌رفت ایران، ترکیه و عراق این همه پرسی را غیرقابل قبول دانستند و حتی سازمان ملل و کشورهای غربی نیز از آن حمایت نکردند.  

رهبری که دوره قانونی‌اش به پایان رسیده بود به واکنش‌های منفی کشورهای دیگر توجه نکرد و برنامه نیز نداشت. مسعود بارزانی که قول داده بود خود را فدای مسئله کند، دیده نمی‌شد، فقط تماشا می‌کرد و منتظر بود به هدفش برسد. تنها پس از سه هفته، خانواده‌های بارزانی و طالبانی با دادن امتیاز به دولت عراق نزدیک شدند و تصمیم گرفتند پیشمرگه‌ها را از خط سال ۲۰۰۳ خارج کنند و کنترل میادین نفتی و گذرگاه‌های مرزی را به بغداد سپردند.

در حالی که رسانه‌های وابسته به پارتی با داستان‌های خبری مردم را برای شرکت در جنگ کرکوک (علیه عراق) تشویق می‌کردند، خانواده طالبانی؛ کرکوک را به نیروهای عراقی تسلیم کرد. حیدر العبادی، نخست وزیر عراق، یک سال قبل از همه‌پرسی گفته بود با سران کرد توافق کرده است و پیشمرگه باید به خط سال ۲۰۰۳ برگردد. این موضوع با این واقعیت و توافق بین کردها و دولت عراق براساس قانون اساسی دوره نظارت آمریکا همخوانی دارد. در واقع، کردها توانایی کنترل مناطق تحت اختیار خود را فقط می‌توانستند با حمایت آمریکا داشته باشند اما آمریکا نیز هرگز در این زمینه کمک نکرد. خانواده‌های بارزانی و طالبانی هرگز حقیقت را به مردم کرد نگفتند، به جای آن همدیگر را به خیانت متهم ساختند. در واقع، هر دو حزب مجددا به مردم کرد خیانت کردند.

خانواده بارزانی چگونه از همه‌پرسی برای منافع خود بهره‌برداری کرد؟ همه‌پرسی سبب نابودی اوپوزیسیون ضعیف شد و جنبش گوران که به دینامیک و پویایی خواسته‌های تغییر در اقلیم کردستان تبدیل شده بود، اکنون با خانواده بارزانی در حکومت مشارکت دارد. یکیتی نیز که دچار اختلافات داخلی است در دولت به عنوان دومین حزب سیاسی شرکت کرده است و با شبه نظامیان خود کنترل بر منظقه سبز را در دست دارد. امید مردم برای دموکراتیک نمودن سیستم سیاسی از بین رفت و هیچ کس در مورد آن حرف نزد. سرانجام، مسئله استقلال نیز شدیدا تضعیف شد.

نبود آزادی، بایکوت مردم خشمگین و تقلب‌های متداول انتخاباتی راه را برای پارتی باز کرد تا در انتخابات سال ۲۰۱۸ نیز برنده و قوی‌تر از قبل شود. اکنون، خانواده بارزانی می‌توانند منافع شخصی خود را آسان‌تر از قبل به پیش ببرند. یکیتی باز هم بر منطقه سبز کنترل دارد، بنابراین رقابت بین یکیتی و پارتی شدیدتر از سال ۲۰۰۳ می‌باشد. تقویت هر دو خانواده به نفع خانواده بارزانی است که تمام ثروت و قدرت لازم را دارد. اکنون، خانواده بارزانی تمام پست‌های ارشد کردستان عراق را در دست دارد و خواهان ریاست جمهوری عراق و چند پست ارشد دیگر در سطح عراق نیز بود. مسعود بارزانی فقط با فشار آمریکا کناره‌گیری کرد اما هنوز هم رهبر اصلی است که قدرت و اقتدار را در دست دارد. پسرش مسرور نخست وزیر و برادرزاده‌اش نچیروان نیز رئیس اقلیم است. اگر مسعود بارزانی حداقل به قول‌های خود قبل از همه‌پرسی وفادار  بود، حداقل سیاست را کنار می‌گذاشت. اما برعکس، به نظر می‌رسد چیزی را از دست نداده است و در واقع خانواده‌اش برنده هستند. چون قدرت و منافع آنها فعلا در امنیت هستند. آیا باخت مردم کُرد در این بازی کثیف برای آنها مهم است؟

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

√ کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
√ آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد


قالب وردپرسدانلود رایگان قالب وردپرسپوسته خبری ایرانیقالب مجله خبریطراحی سایتپوسته وردپرسکلکسیون طراحی